RunderRadar rapporteert over opmerkelijke dierengezondheidsproblemen

PERSARTIKEL

Torhout, 22 oktober 2018

RunderRadar rapporteert over opmerkelijke dierengezondheidsproblemen

Afgelopen zomer werd het team van Veepeiler Rund (DGZ) en de kliniek Inwendige Ziekten van de Grote Huisdieren (Universiteit Gent) gecontacteerd om een paar hardnekkige problemen op het vlak van dierengezondheid te onderzoeken. De rubriek RunderRadar brengt het verslag van de meest opmerkelijke gevallen. Zo werd CCN (cerebrocorticale necrose) vastgesteld bij twee Holstein-Friesian kalveren die enkele uren na symptomen van blindheid en zenuwstoornissen gestorven waren In een andere case wees autopsie in de richting van eikelvergiftiging. En de hulp van DGZ werd ingeroepen op een kinderboerderij waar een melkveevaars plots cirkelgang vertoonde.

Uitbraak van cerebrocorticaal necrosesyndroom met sterfte bij jongvee

In juli werd Veepeiler gecontacteerd voor twee Holstein-Friesian kalveren die na gelijkaardige symptomen stierven rond de leeftijd van vijf maanden. De kalveren stonden in dezelfde strobox en vertoonden plotse blindheid aan beide ogen, sufheid en zenuwstoornissen gekenmerkt door trillingen van kop en nek, neervallen, stuiptrekkingen en tenslotte sterfte binnen enkele uren. Op basis van de symptomen en de voorgeschiedenis van het bedrijf kwamen onder andere volgende differentiaaldiagnosen in aanmerking: cerebrocorticale necrose (CCN), listeriose, Histophilus somni, loodintoxicatie en hepatische encefalopathie.

Het eerste dier was reeds opgehaald door Rendac, het tweede dier werd aangeboden voor autopsie bij DGZ. Hierbij werden er geen specifieke afwijkingen vastgesteld. Wel waren er duidelijk puntbloedingen ter hoogte van de grote hersenen en een sterke geelverkleuring van de hersenschors. Met een WOOD-lamp - deze toont autofluorescerende necrotische hersenzones aan – werd er duidelijk CCN vastgesteld.

181022 01 181022 02

Puntbloedingen ter hoogte van de grote hersenen en geelverkleuring van de hersenschors (foto links). Met een WOOD-lamp worden de necrotische hersenzones zichtbaar gemaakt (foto rechts).

CCN bij runderen komt in België slechts sporadisch voor. De ziekte wordt gekenmerkt door talrijke zenuwstoornissen, waaronder blindheid en mogelijke sterfte en is het gevolg van een complex, meestal secundair tekort aan thiamine (vitamine B1). Dit tekort kan ontstaan door een onaangepast rantsoen of door een overmatige opname van sulfaat door het dier.

Op het getroffen bedrijf was ondertussen in een aanpalende box een derde dier ziek geworden met gelijkaardige symptomen. Dit dier werd snel behandeld met vitamine B1-derivaten en begon na enkele dagen duidelijk te verbeteren. De blindheid die al was opgetreden bij dit dier was echter onomkeerbaar.

Op basis van de diagnose werd onmiddellijk naar een mogelijke oorzaak gezocht van dit vermoedelijk secundair thiaminetekort. Er was een sterk vermoeden dat de oorzaak lag bij het drainagewater dat als drinkwater werd gebruikt. Door de langdurige droogte en warmte in juli bevatte dit drainagewater tijdelijk een hoog sulfaatgehalte. Het sulfaat kan onder invloed van sulfaatafbrekende bacteriën – die voorkomen in de pens of in het drinkwater zelf – omgezet worden naar het giftige sulfide, een overmaat hiervan kan CCN induceren.

Het bedrijf stopte onmiddellijk met het geven van dit drinkwater en er kwamen geen nieuwe gevallen meer bij. Bacteriologisch en chemisch onderzoek van het drainagewater (zes dagen na uitbreken van het eerste geval) bracht echter geen hoge sulfaatgehaltes in dit water aan het licht waardoor de diagnose een vermoeden blijft. De samenstelling van drainagewater kan echter van dag tot dag erg verschillen. Mogelijks was het sulfaatgehalte van het water tijdelijk verhoogd maar snel opnieuw gestabiliseerd door uitspoeling.

Eikelvergiftiging bij runderen

Afgelopen zomer werden twee runderen - verdacht van botulisme - binnengebracht voor autopsie bij DGZ. Het uitgebreid postmortaal verval bemoeilijkte de macroscopische beoordeling, maar toch kon bij beide dieren een uitgebreid onderhuids oedeem ter hoogte van hals en borstbeen en bloedingen ter hoogte van de nierschors worden vastgesteld. De pens bevatte eikenbladeren, jonge eikels en eikelfragmenten alsook een besmetting met pensbotten.

Eikensoorten (Quercus spp.) zijn giftig voor runderen en paarden. Vooral de jonge eikenbladeren en groene eikels zijn rijk aan de giftige gallotannines. Deze tanninen worden door de pensbacteriën omgezet naar giftige metabolieten (pyrrogallol en galluszuur), welke uitgebreide endotheelschade veroorzaken. De klinische symptomen zijn sloomheid, verminderde eetlust, polydipsie en polyurie, koliek, oedeemvorming en uiteindelijk nierfalen met fatale afloop.

181022 03

Foto: Groene eikels zijn rijk aan de giftige gallotannines.

De vergiftiging is concentratie-afhankelijk, maar een tannine-dosis van 120mg/kg lichaamsgewicht is dodelijk bij kalveren. De typische macroscopische letsels op autopsie zijn oedemen, hydrothorax, ascites en bloedingen in de nierschors wat overeenkomt met deze case.

De kans op een eikelintoxicatie is groter tijdens droge, warme zomers wanneer de eikeloogst groot is en het gras schaars wordt door verdorring. Door wind en storm valt een groot aantal onrijpe eikels op de grond. Voor een eikelintoxicatie is er geen specifiek antigif bekend, de behandeling is daarom enkel symptomatisch en ondersteunend.

Boosaardige catarraal koorts op kinderboerderij

Op een kinderboerderij vertoonde een melkveevaars van zeven maanden oud plots zenuwsymptomen (cirkelgang). De bedrijfsdierenarts stelde bij dit dier ook koorts (41,5°C), vertroebeling van de ooglens en erosies ter hoogte van de neusspiegel en het mondslijmvlies vast. De andere vaarzen van de kinderboerderij hadden geen symptomen. Omdat behandeling met ontstekingsremmers (NSAID’s) en een antibioticum geen verbetering gaf, werd de hulp van DGZ ingeroepen.

Er werd boosaardige catarraal koorts (BCK) vermoed en dit op basis van de symptomen en het feit dat de kinderboerderij ook schapen huisvest, een natuurlijke gastheer waarbij deze ziekte vaak zonder symptomen verloopt.

Het getroffen dier stierf 24 uur na de start van de symptomen. Op autopsie werden volgende letsels vastgesteld: shockbeeld met puntbloedingen op verschillende organen, veralgemeende lymfadenopathie, vertroebeling van de ooglens en erosieve stomatitis en dermatitis.

181022 04 181022 05

Erosies ter hoogte van het mondslijmvlies (foto links) en uitgesproken vertroebeling van de ooglens en hyperemie van de oogbol (foto rechts).

Histologisch onderzoek toonde infiltratie van lymfocyten en histiocyten in verschillende organen (hersenen, nier, bijnier,…) en necrotiserende lymfohistiocytaire arteritis en vasculitis. PCR-onderzoek op een monster van de erosieve letsels bevestigde de ziekte.

181022 04 181022 05

Histologie van arterie (foto links): infiltratie van vnl. lymfocyten en histiocyten in de tunica media met secundaire necrose van de bloedvatwand (hypereosinofiel aspect). Histologie nier (foto rechts): aanwezigheid van lymfo-histiocytaire ontstekingshaardjes tussen de glomeruli en tubuli.

BCK wordt veroorzaakt door een herpesvirus (het oviene herpesvirus type 2) en tast meerdere orgaanstelsels aan bij runderen en wilde herkauwers (herten, buffels en antilopen). De ziekte komt vooral voor tijdens de stalperiode en bij runderen, meestal ouder dan drie jaar, die contact hebben met schapen.

BCK kan zich in verschillende vormen uiten. Het ziektebeeld kan dan ook sterk variëren. Bij de hyperacute vorm is er plots hoge koorts (boven 42°C), verlies van eetlust, erge depressie, verlies van melkgift en sterfte binnen de 24 uren na het begin van de symptomen.

De darmvorm geeft gelijkaardige symptomen met bijkomend opgezette lymfeklieren en bloederige diarree. Sterfte treedt meestal niet zo vlug op.

Bij de kop- en de ogenvorm verloopt de ziekte meestal iets trager en is er depressie, hoge koorts, mucopurulente neusvloei, moeilijke ademhaling en vertroebeling van de ooglens. Deze vorm komt in onze streken het meeste voor en komt ook het beste overeen met de vorm vastgesteld op de getroffen kinderboerderij. Enkel de jonge leeftijd en de snelle sterfte zijn hierbij minder typisch.

181022 08 181022 08

Jozefien Callens, Koen De Bleecker, Lieze Decremer, Piet Deprez, Linde Gille, Bart Pardon, Evelyne Van de Wouwer, Laura Van Driessche, Katharina van Leenen, Hans Van Loo
Dierenartsen Gezondheidszorg Herkauwers, Dierengezondheidszorg Vlaanderen Vakgroep Inwendige ziekten van de grote huisdieren en vakgroep Verloskunde, voortplanting en bedrijfsdiergeneeskunde, Faculteit Diergeneeskunde, Universiteit Gent

Wat is de RunderRadar?

Begin januari 2015 sloegen de dierenartsen van Veepeiler Rund (DGZ) en de kliniek Inwendige Ziekten van de Grote Huisdieren (Universiteit Gent) de handen in elkaar voor de diagnostische ondersteuning bij rundvee. Het resultaat is een gespecialiseerd, multidisciplinair team dat toegang heeft tot goed uitgeruste laboratoria, een autopsiedienst en een kliniek waar levende dieren met alle beschikbare technieken onderzocht kunnen worden. Bedrijven met hardnekkige problemen op het vlak van diergezondheid kunnen via hun dierenarts een beroep doen op dit team. In de rubriek RunderRadar brengt het team verslag uit over de meest opmerkelijke gevallen.

Contactgegevens

Met uw vragen over RunderRadar kunt u terecht bij DGZ op tel. 078 05 05 23 of e-mail Dit E-mail adres wordt beschermd tegen spambots. U moet JavaScript geactiveerd hebben om het te kunnen zien..

Raadpleeg ook onze blog: www.gezondedieren.be.
Daar staan nog veel meer cases, niet alleen van RunderRadar maar ook bijvoorbeeld recente gevallen uit autopsie.

logo dgz

Maatschappelijke zetel
Site Lier
Hagenbroeksesteenweg 167
2500 Lier

Administratief adres
Site Torhout
Industrielaan 29
8820 Torhout

Tel: 078 05 05 23
Fax: 078 05 23 23
Dit E-mail adres wordt beschermd tegen spambots. U moet JavaScript geactiveerd hebben om het te kunnen zien.
www.dgz.be

BTW BE 0409.450.856
KBC 734-3540380-83
IBAN BE14 7343 5403 8083
BIC KRED BEBB